Καλλιέργεια του φρονήματος

Σε προηγούμενο άρθρο υποστήριζα ότι μια πολιτική ανύψωσης του φρονήματος των πολιτών θα μπορούσε να ανασχέσει τη μνημονιακή «διαπαιδαγώγηση στην υποταγή» και να συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός πολιτικού ρεύματος ανατροπής με ορίζοντα μια αυτοδύναμη και ισχυρή αριστερή κυβέρνηση.

Σε τι συνίσταται όμως μια πολιτική καλλιέργειας του φρονήματος του λαού; Με τον όρο «φρόνημα» αναφέρομαι σε ποιότητες όπως, π.χ., ο αυτοσεβασμός (ή αξιοπρέπεια), η αυτοπεποίθηση και η αυτοθυσία. Ποιότητες οι οποίες υπονομεύθηκαν σοβαρότατα από τις κοινωνικές «αρετές» της περιόδου της «ανάπτυξης», όπως π.χ. ο ατομισμός και η συνδιαλλαγή.

Η αξιοσύνη και η κοινωνική αναγνώριση, αντί να σχετίζονται με την αγάπη και την αφοσίωση στο αντικείμενο της εργασίας, τη δημιουργικότητα και τη διάθεση προσφοράς, γίνονται συνώνυμα της αρπαχτής και της ατομικής ανέλιξης σε πελατειακά δίκτυα. Η απαξίωση της προσπάθειας εν γένει και η συμμετρική αποθέωση της κυνικής συνδιαλλαγής (και εξάρτησης) μεταξύ «κολλητών» και αυτών που έχουν τις «άκρες» πλήττουν βαθύτατα τόσο τον αυτοσεβασμό όσο και την αυτοπεποίθηση των πολιτών. Κοντολογίς, οι εν λόγω ποιότητες μαραζώνουν σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου προάγεται η δουλικότητα και καλλιεργείται μια νοοτροπία ικεσίας/ελεημοσύνης.

Επιπρόσθετα, ο ατομισμός διαμορφώνει μια συνείδηση αυτάρεσκη και αδιάφορη. Τα άτομα δεν νιώθουν ότι συνδέονται με τις προηγούμενες και τις επόμενες γενιές, τους γύρω τους και τον τόπο τους και κατ’ επέκταση απωθούν κάθε μορφή συλλογικής δέσμευσης και καθήκοντος. Σε μια τέτοια συνθήκη πλήττονται καίρια ιδανικά όπως η ελευθερία, η δημοκρατία και η λαϊκή κυριαρχία, καθώς αυτά αποκτούν νόημα μόνο υπό το φως της κοινής μοίρας και αντλούν την ισχύ τους από τη βούληση των ατόμων να τις υπερασπιστούν με αυταπάρνηση για το καλό όλων.

Για να συμβάλουμε όμως στην ανύψωση του φρονήματος, πρέπει να καλλιεργήσουμε με επιδέξιο τρόπο τη διαφορετικότητα του ΣΥΡΙΖΑ. Να πείσουμε ότι εκπροσωπεί μια άλλη νοοτροπία και ευαγγελίζεται μια νέα αρχή μακριά από την ατμόσφαιρα σήψης και συνδιαλλαγής του παλιού πολιτικού κόσμου. Αυτό δεν σχετίζεται τόσο με τη «ριζοσπαστικότητα» της πολιτικής πρότασης, καθώς οσοδήποτε ρηκτική και να είναι, από τη λαϊκή συνείδηση εκλαμβάνεται ως παραδοσιακός αντιπολιτευτικός οίστρος του κόμματος που διεκδικεί την εξουσία. Η διαφορετικότητα αφορά κυρίως ένα μεγαλύτερο αξιακό και συναισθηματικό βάθος τόσο στο ύφος όσο και στον τρόπο άσκησης της πολιτικής.

Για παράδειγμα, η έμφαση στο ότι α) τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα έχουν κανένα προσωπικό όφελος από μια αριστερή κυβέρνηση και β) η συμπαράταξη με τον ΣΥΡΙΖΑ όποιου/ας θέλει δεν αποπνέει κάποιου είδους συνδιαλλαγή, αλλά εκπορεύεται από την άνευ όρων βούληση υπεράσπισης ιδανικών και αξιών, προάγει ένα ήθος αυταπάρνησης και προσφοράς, αναβαπτίζει την πολιτική στα μάτια των πολιτών και τελικά συμβάλλει -διά του παραδείγματος- στην ανύψωση του φρονήματος.

Επίσης, γνωρίζουμε ότι οι πολίτες έχουν εθιστεί σε μια σχέση με το πολιτικό σύστημα στη βάση της συνδιαλλαγής ή, στην καλύτερη περίπτωση, της κατάθεσης αιτημάτων προς ικανοποίηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να μετασχηματίσει αυτή την άνιση σχέση που πλήττει την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό των πολιτών. Να τους αντιμετωπίσει ισότιμα και να μοιραστεί την ευθύνη μαζί τους για την κοινή προσπάθεια, ζητώντας τους όχι την κατάθεση αιτημάτων, αλλά τη διαθεσιμότητά τους, δίνοντας έμφαση στις δυνατότητές τους και στο τι μπορούν να προσφέρουν.

Στην ίδια κατεύθυνση ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να απευθύνει με σαφήνεια ένα γενικό προσκλητήριο προς όλους να τεθούν στην υπηρεσία ανώτερων αξιών και ιδανικών, απαραίτητων για μια αξιοπρεπή κοινωνία και το καλό όλων. Να θυμίσει με θάρρος και παρρησία ότι η υπεράσπιση της ελευθερίας, της Δημοκρατίας και της λαϊκής κυριαρχίας εξαρτάται από την αυταπάρνηση και την αυτοθυσία των ίδιων των πολιτών. Να «υποσχεθεί» στους πολίτες ότι το φρόνημα του ανθρώπου που μάχεται για ελευθερία και αξιοπρέπεια εξυψώνει από τη μιζέρια και την απόγνωση με έναν πολύ πιο ουσιαστικό και βαθύ τρόπο που καμιά επιμέρους συνδιαλλαγή πάνω στα ερείπια δεν μπορεί να προσφέρει. Πολίτες οι οποίοι πιστεύουν στις δυνάμεις τους θεωρούν προσωπική προσβολή αυτό που συμβαίνει και είναι διατεθειμένοι να υπερασπιστούν με κάθε κόστος την ελευθερία, τη δημοκρατία και την αξιοπρέπειά τους δεν διαπαιδαγωγούνται εύκολα στην υποταγή και στον φόβο.

Οι παραπάνω ιδέες είναι ενδεικτικές των ποικίλων τρόπων ανύψωσης του φρονήματος (π.χ. η εμφάνιση του Τσίπρα στο ευρωντιμπέιτ είχε μια τέτοια διάσταση). Βέβαια, μια πολιτική ανύψωσης του φρονήματος -όπως και κάθε κίνησή μας άλλωστε- θα συναντήσει την επικοινωνιακή επίθεση του μνημονιακού κατεστημένου. Όπως όμως η μνημονιακή παράταξη επιλέγει να βρεθεί σε δυσχερέστερη επικοινωνιακά θέση σε τρέχοντα ζητήματα επιλέγοντας την αδιαλλαξία -με σκοπό να πλήξει σε βαθύτερο επίπεδο το αξιόμαχο των πολιτών διαπαιδαγωγώντας τους μεσοπρόθεσμα στην υποταγή-, έτσι και ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να εμμείνει σθεναρά σε μια πολιτική καλλιέργειας του φρονήματος και να μην υποκύψει στην εφήμερη, επικοινωνιακή αξιολόγηση της πολιτικής του.

Η ανυποχώρητη επιμονή μας θα διαμορφώσει έναν στιβαρό ηθικο-αξιακό πόλο έλξης απαραίτητο -μέσα σε ένα αποδιοργανωμένο κοινωνικό σώμα- ώστε να αναζωπυρωθούν ποικίλα ρεύματα αφύπνισης που θα αναμετρηθούν με τη μοιρολατρία και την υποταγή μέσα στα μυαλά και στις καρδιές των πολιτών. Αυτή θα μπορούσε να είναι η δική μας αποτελεσματική απάντηση/αντίβαρο στη βαθύτερη μνημονιακή στρατηγική «διαπαιδαγώγησης στην υποταγή» που στοχεύει ακριβώς εκεί. Στο πεδίο όπου κρίνεται τελικά κάθε κοινωνική σύγκρουση: στα μυαλά και στις καρδιές των ίδιων των ανθρώπων.

*Δημοσιεύθηκε στην Αυγή στις 24/08/2014

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s